pl10.jpgKara Filmin Olayı...

İnsanlar oturup tartışıyorlar. "Arkadaş iyi hoş güzel bir filmler çekiyoruz da bu Hollywood filmleri sanki biraz fazla iyimser olmuyor mu... iyimserlik iyidir üstad, halkı korkutmayalım zaten yeterince stresimiz var işti, güçtü, ekmekti... olmaz abicim o kadar da iyimserlik olmaz, Pollyanna mı çekiyoruz burda elalemin derdine biz mi merhem olacak azcık da gerçekçi olmak lazım yahu... iyi de hocam ne manası var durduk yerde insanları rahatsız edip psikolojilerini bozmanın? sinema dediğin şenlendirir ortamı, izlesinler hoş beş etsinler... olur- olmaz- olur- olmaz" der iken yapılan değerlendirmelerin sonucu Kara Film ortaya çıkarılmış. İyi mi edilmiş kötü mü edilmiş bilinmez ancak bir film yapımının da insanı yekten iyimserliğe ya da kötümserliğe itmesi kabul edilebilir bir insan iradesi değildir zannımca. (ne şimdi bu cümle)

Film Noir'in temelinde karanlık yatar. Zaten içerik ve ruh olarak karanlıktır. Hiç bir şey göründüğü gibi değildir. Özellikle bu filmlerdeki kadınlara hiç güvenilmez (diğer kadınları şu an irdeleyemem) Kahramanların ortak özellikleri hepsi de serttir, alaycıdır ve bir o kadar da bezgindir. (daha amiyane tabirle cool+loser) Ve Kara Filmde asla mutlu son yoktur!

Kara Filmin işi gücü toplumsal huzursuzlukları yansıtmaktır, izleyici mide krampları geçirir sinir krizine girer: "Ya tamam bunları biz de biliyoruz da alenen anlatmayın be bittim" dedirtir insana. İşsizlik, ekonomik durum, ezilen insanlar, çaresizlik, dibe vuruş... çok üzer insanı çok... :)

Kara Filmin biçimi aslında çok ekonomiktir. Şöyleki, o yıllarda yönetmenlere filmleri kısa tutmaları için çok baskı yapılıyordu. "Az olsun öz olsun kardeşim, çok bayıyorsunuz,yok katharsis matharsis" denince yönetmenler şaşırıp kaldılar tabi. Bir de o yıllarda ekonomik yetersizlikler özellikle aydınlatma sorununa ciddi şekilde yansımıştı. Yönetmenler de ışık olmamasından dolayı mekanın bir kısmını ucuz olsun diye karanlık bırakmışlar... Bu cümle çok ciddidir sayın okuyan, çünkü kara filmin asıl varoluş sebebi budur; imkansızlık...

Kara Filmin teknik olarak temel özelliği yoğun gölgeli ve derin odaklı uzamdır. Bu yoğun gölgeler izlerken sürekli dumanaltı bir odadaymış gibi boğucu bir his verir. Bu teknik sayesinde de sinema yapımına yeni özel bir ışık stili eklenmiş oldu.flatiron.jpg
Ve tema... Kent ortamında yaşayan şirret ve sinsi kadın,gangsterler ve özel dedektifler, zayıf- sıradan insanların yalnızlıkları, klostrofobi, duygusal açlık, fiziksel ve ruhsal vahşettir. Hatta bunlarla kalmaz abartılır; savaş depresyonu, her an kötü bir şey olacakmış gibi nevrotik durumlar... Karakterleri tükettiği gibi izleyiciyi de "madem izliyorsun sen de kan kusacaksın" der gibi zor durumda bırakır. (irreversible- dönüş yok filmini hatırlayın ya da hiç hatırlamayın)
Şimdi bu filmlerde şirret kadın erkeği hep güç durumda bırakır, şöyleki, kadın erkeği etkiler akabinde onu bir güzel kullanır detayında da öldürür! Seyirci ilginç şekilde erkeği izler ve onu baş karakter beller ancak filmin izleyicisi kadındır :)
İllaki örnek derseniz, John Huston (ki duayenlerindendir Film Noir'in) Malta Şahini filminde kara gözlükler, sigara ağızlığı arzulu bakışlar,boğuk ses, uzun tırnaklardan geçilmez. Kara Filmin bu öğelerine dikkat etmekten bazen filmi bile izleyemez olabiliyor kişi...

Karakterler kesinlikle anti-kahramandır! (sitenin amacı zaten Kara Filmi anlatmak olduğundan artık her seferinde cümle sonlarına ya da başlarına Kara Film yazmayayım sıkıldım) Anti- kahraman ne demek? Yani işleri hep ters giden yorgun, isteksiz, insana "yettin be artık mıy mıy mıy, çekil başımdan" dedirtecek kişilikler. Hatta hırıltılı ses, yorgun gözler artık Bogart'la özdeşleşmiştir. Bu iç karartıcı ışık kökeninin Alman dışavurumculuğundan geldiği söylenirki konuyu entellektüel bir sinema analizine çevirmek içimden gelmiyor hemen noktayı koyuyorum cümleye

Görsel sunuş ve olmazsa olmaz ikonları, karanlık atmosfer, gotik gölge oyunları, neon ışıklar, yağmur ve ıslak sokaklar, sis sigara dumanı, küçük mekanlar, abart da abart alt ve üst yakın çekimlerdir. Aslında olaylar tam bir polisiye roman tadında geçer, filmde mutlaka sapık bir cani ve/veya tutkulu saplantılı insanlar vardır. Anormallik, delilik, cinayete eğilim, sapıklık güzel ve/veya yaşlı alkolik kadın başlıca kişiliklerdir.filmnoir.jpg

Bir de bir başka öge vardırki kara filmlerde o da kendi başına bir konudur aslında: Otomobil

Eğer filmde otomobil kullanılmışsa sebepsiz yere değildir bu. Tahmin edebileceğiniz gibi otomobil siyahtır ve upuzundur. Otomobil filmdeki kahramanı taşıyorsa bu bir başarı göstergesidir. Eğer kahramanın ne kadar başarılı olduğunu gösterme kaygısı yoksa o zaman otomobil öldürücü bir enstrüman olarak boy gösterir.

Ve en sonunda olan olur Kara Film izlenmeye tutulmaya başlar, insanlar "heheh güzelmiş aslında ya" derler, ülke dışına yayılır ancak eleştirilerden de kaçamaz. Çünkü muhalefetler Kara Filmin ailelerin dağılmasına sebep olduğunu ve aslında kültürün güvenli bir şey olmadığını iddia ederler. Yani böyle meşakatli bir iştir Kara Film. Eğer renkli görüntüleme teknikleri gelişir ve kullanılmaya başlanırsa kara film de geri çekilmeye başlar fikri oluştu bazı kötü adamlarca :)

Kara filmin son aşaması psikotik eylem ve yok etmeye tahrik dönemidir. Toplum bazında genel onur, gelenekler, kişisel bütünlük ve fiziksel istikrar yitirilmişti. Ancak Kara Film kendinin bilincinde olduğundan sosyolojik sorunlara sanatsal çözümler getirdi (diye öğrenmiştim sinema estetiği dersini çalışırken ama ne alaka diye düşünüyorum sosyolojik sorunlara sanatsal bir çözüm??? höh...) Kendi bilincinde olmaktan anladığım yönetmenler toplumun ruh halini olumsuz etkilediklerini farkedince biraz daha toparladılar herhalde vaziyeti :)

 
 

     | Ana Sayfa | Blog | Nedir Bu | Yönetmenler | Filmler | Kimdir bu |